NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”
NSZZ „Solidarność“. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy o zasięgu ogólnopolskim powstał w 1980, na fali niezadowolenia społecznego z powodu pogarszającej się sytuacji ekonomicznej społeczeństwa oraz sposobu sprawowania władzy przez PZPR. Związek ten, w momencie rejestracji, liczył ok.10 mln. członków – 80% zatrudnionych, a jego działaniem kierował elektryk ze Stoczni Gdańskiej – Lech Wałęsa [ TW “Bolek”, w/g źródeł „IPN“].
Proces tworzenia struktur Związku w regionie łódzkim w latach 1980-1981, przebiegał analogicznie do scenariusza wydarzeń w innych częściach kraju. Silną pozycję, wynikającą w dużym stopniu ze znaczenia strajku zorganizowanego w sierpniu 1980, zyskało ogniwo zakładowe związku, reprezentujące Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, dowodem czego, stał się wybór Andrzeja Słowika, na stanowisko przewodniczącego Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego, a następnie Zarządu Regionalnego NSZZ „Solidarność“ Ziemi Łódzkiej. Znaczącą reprezentację w regionalnych władzach Związku, zyskało także środowisko akademickie, a Jerzy Kropiwnicki i Grzegorz Palka, przyjęli funkcje zastępców Słowika, wpływając w istotny sposób na formułowane w łódzkim środowisku opozycyjnym, postulaty reform ekonomicznych. Skutkowało to, stosunkowo słabszą od przewidywanej, pozycją działaczy związkowych, reprezentujących w Łodzi, dominujący przemysł włókienniczy, angażując się w działalność struktur ponadregionalnych, kontestujących częściowo działalność MKZ/ZR Ziemi Łódzkiej, tj.Sieci Organizacji Zakładowych NSZZ „Solidarność“, wiodących zakładów pracy (Jerzy Dłużniewski z Zakładów Przemysłu Bawełnianego im.Marchlewskiego w Łodzi), oraz Krajowej Sekcji Włókna i Skóry, której przewodził Marek Czekalski z Przędzalni Czesankowej Anilany „Polanil“ w Łodzi. Legalna działalność struktur w regionie łódzkim, została przerwana wraz z ogłoszeniem przez władze PRL, decyzji o wprowadzeniu stanu wojennego […].(37)
POROZUMIENIE SIERPNIOWE.
Cztery porozumienia zawarte przez rząd PRL z Komitetami Strajkowymi powstałymi w 1980, zakończyły wydarzenia Sierpnia 1980 roku.
1/ Porozumienie w Szczecinie – w dniu 30 sierpnia 1980, sygnowane przez Mariana Jurczyka i Kazimierza Barcikowskiego [z ramienia rządu – członek Biura Politycznego KC PZPR],
2/ Porozumienie w Gdańsku – 31 sierpnia 1980, w sali BHP Stoczni Gdańskiej im.Lenina – sygnowane przez Lecha Wałęsę i Mieczysława Jagielskiego [z ramienia rządu – vicepremier PRL],
3/ Porozumienie w Jastrzębiu Zdroju – 3 września 1980 – sygnowane przez Jarosława Sienkiewicza z MKS, przy Kopalni Węgla Kamiennego Manifest Lipcowy i Aleksandra Kopcia [z ramienia rządu – vicepremiera PRL],
4/ Porozumienie w Hucie Katowice (Dąbrowa Górnicza) – 11 września 1980 sygnowane przez Zbigniewa Kupisiewicza i Franciszka Kaima [z ramienia rządu – MinistraHutnictwa] .
W pierwszym punkcie porozumień szczecińskich i gdańskich stwierdzano, że działalność Związków Zawodowych nie spełniła nadziei i oczekiwań pracowników, dlatego uznaje się za celowe powołanie nowych, Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych, które byłyby autentycznym reprezentantem klasy pracującej. Na podstawie tego punktu dopuszczono do zarejestrowania NSZZ „Solidarność”.
W dalszej części Rząd PRL, zobowiązał się m.in. do wniesienia do Sejmu ustawy o ograniczeniu cenzury. Władze zobowiązały się do ponownego zatrudnienia osób zwolnionych z pracy, po wydarzeniach 1970 roku [masakra na Wybrzeżu – protesty robotników w dniach 14-22 grudnia] i w 1976 roku [wydarzenia radomskie, w dniach 26-30 czerwca]. W kwestii gospodarczej, władze zobowiązały się do opublikowania podstawowych założeń reformy, umożliwiającej zwiększenia samodzielności przedsiębiorstw i udziale samorządu robotniczego w zarządzaniu, oraz publicznej dyskusji nad nią.
***
Gdy podpisano Porozumienie Sierpniowe powiedzieliśmy, że będziemy coś robić oficjalnie. Trzeba było ogłosić założenie „Solidarności” w Łodzi. Pamiętam jak nieżyjący już Mieczysław Malczyk, działacz opozycyjny, wyszedł po mszy św. w kościele jezuitów przy ul. Sienkiewicza i powiedział, że na ul. Nawrot, w mieszkaniu Grzegorza Palki, zawiązuje się „Solidarność”. Było to na początku września. Wiadomo, że wszyscy wszystkich podejrzewali. Przyprowadziłem więc pana Malczyka do swojego domu i dałem matryce do powielacza. On je wziął i w ten sposób narodził się moment zaufania. Wydaje się, że to są drobiazgi, które jednak miały wielkie znaczenie. Jeśli ludzie sobie nie ufali, to nic nie zrobili. (38)
___________________________________________
(36) Ibidem. Sygn.133/90 - Poznań, dnia 7.IV.1972. Stempel: POUFNE.
(37) Sebastian Pilarski (współpraca Krzysztof Kolasa). Procesy Polityczne Działaczy NSZZ „Solidarność“ w Łodzi w okresie stanu wojennego. IPN Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu O/Łódź. Łódź 2013. s. XII-XII
(38) Wojciech Hempel – Bezpłatny dodatek z okazji 40. Rocznicy Powstania Solidarności "DZIENNIK ŁÓDZKI" 28/08/2020.